Fabrika Hava Emiş Sistemi 0 212 438 72 96
Fabrika hava emiş sistemi, üretim sırasında ortaya çıkan kirli havanın kontrollü biçimde çalışma ortamından uzaklaştırılmasını sağlayan teknik sistemlerin bütünüdür. Fabrikalarda gerçekleştirilen kaynak, taşlama, kesim, talaşlı imalat, boya ve kimyasal uygulamalar sırasında havaya toz, duman, yağ sisi, gaz ve farklı proses buharları karışabilir. Bu kirleticilerin kaynağında yakalanması, üretim alanına yayılmadan filtrelenmesi ve uygun bir noktadan tahliye edilmesi gerekir.
Her fabrikanın üretim yöntemi, makine yerleşimi, çalışma süresi ve kirletici yoğunluğu farklıdır. Bu nedenle fabrika hava emiş sistemi standart bir cihaz seçilerek oluşturulmamalıdır. Emiş davlumbazı, hava kanalları, filtre ünitesi, endüstriyel fan ve otomasyon elemanları aynı mühendislik hesabına göre belirlenmelidir.
Filtarm, İstanbul Esenler Giyimkent’teki merkezinden Türkiye genelindeki sanayi kuruluşlarına endüstriyel havalandırma ve filtrasyon çözümleri sunmaktadır. Fabrikanın üretim şartları saha keşfiyle incelenerek lokal veya merkezi hava emiş sistemleri projelendirilmektedir.
Fabrika Hava Emiş Sistemi
Fabrika hava emiş sistemi; kirli havayı üretim makinesinden, çalışma tezgâhından veya proses bölümünden alan ve filtreleme ünitesine taşıyan sistemdir. Kirleticinin havalandırma sistemine giriş yaptığı noktada emiş davlumbazı, kabin veya mafsallı kol kullanılabilir.
Fan tarafından oluşturulan negatif basınç sayesinde kirli hava kanallara alınır. Hava, kirleticinin özelliğine uygun filtre ünitesinden geçirilir. Filtrelenen tozlar, yağlar veya diğer partiküller cihaz içerisindeki toplama bölümünde biriktirilir.
Sistemin başlıca görevleri şunlardır:
- Kirleticinin meydana geldiği noktaları kontrol altına almak
- Toz, duman ve buharların üretim alanına yayılmasını sınırlandırmak
- Kirli havayı uygun kanal hattıyla filtre ünitesine taşımak
- Prosese uygun filtreleme teknolojisini kullanmak
- Üretim alanında kontrollü hava dolaşımı oluşturmak
- Toplanan kirleticilerin düzenli biçimde tahliye edilmesini sağlamak
- Makine ve elektronik ekipmanlardaki kir birikimini azaltmaya yardımcı olmak
- Fabrikanın temizlik ve bakım çalışmalarını desteklemek
Fabrika Hava Emiş Sistemi Nasıl Çalışır?
Sistemin çalışma süreci kirleticinin emiş ağzında yakalanmasıyla başlar. Davlumbaz veya emiş kolu, dumanın ve tozun doğal hareket yönüne göre yerleştirilir. Endüstriyel fanın oluşturduğu hava hareketi kirleticiyi kanal hattına çeker.
Kirli hava filtre ünitesine ulaştığında partiküller filtre yüzeyinde tutulur. Yağ buharı ve aerosol uygulamalarında farklı filtre kademeleri kullanılabilir. Filtrelenen hava, uygulamanın teknik koşullarına göre uygun tahliye noktasına yönlendirilir.
| Sistem aşaması | Gerçekleştirilen işlem | Temel amaç |
|---|---|---|
| Kaynakta yakalama | Kirli hava davlumbaz veya emiş koluyla alınır | Kirleticinin ortama yayılmasını azaltmak |
| Hava taşıma | Kirli hava kanal sistemine aktarılır | Kirleticiyi filtre ünitesine ulaştırmak |
| Filtreleme | Toz, duman veya aerosol havadan ayrılır | Hava içerisindeki kirleticiyi tutmak |
| Atık toplama | Ayrıştırılan kirletici haznede biriktirilir | Kontrollü tahliye sağlamak |
| Hava çıkışı | Filtrelenen hava uygun noktaya yönlendirilir | Hava akışını güvenli biçimde tamamlamak |
| Sistem kontrolü | Fan, damper ve sensörler yönetilir | Dengeli ve izlenebilir çalışma sağlamak |
Fabrika Hava Emiş Sisteminin Temel Bileşenleri
Bir hava emiş sisteminin performansı, bütün ekipmanların birbiriyle uyumlu çalışmasına bağlıdır. Yüksek kapasiteli bir fan kullanılması, emiş davlumbazı veya kanal hattı yanlış tasarlanmışsa yeterli olmayabilir.
Emiş Davlumbazları
Emiş davlumbazı, kirleticinin sisteme giriş yaptığı ilk bölümdür. Davlumbazın biçimi ve konumu, kirleticinin hareket yönüne göre belirlenmelidir. Emiş ağzı kaynaktan uzaklaştıkça yakalama etkisi azalabilir.
Davlumbazın üretim işlemini engellememesi, operatörün hareket alanını daraltmaması ve makinenin bakım kapaklarını kapatmaması gerekir. Kirletici kaynağını kısmen çevreleyen tasarımlar, uygun proseslerde daha kontrollü emiş sağlayabilir.
Mafsallı Emiş Kolları
Mafsallı emiş kolları, emiş noktasının operatör tarafından hareket ettirilebilmesini sağlar. Kaynak, lehim ve benzeri değişken çalışma noktalarında kullanılabilir.
Kolun kolay hareket etmesi ve bırakıldığı konumu koruması önemlidir. Emiş başlığının duman kaynağından uzağa yerleştirilmesi, cihazın yeterli kapasiteye sahip olmasına rağmen performansın düşmesine neden olabilir.
Hava Kanalları
Hava kanalları, emilen kirli havayı filtre ünitesine taşır. Kanal çapları, hava debisine ve taşınacak kirleticinin özelliklerine göre hesaplanmalıdır.
Toz taşıyan hatlarda hava hızının düşük olması partiküllerin kanal içerisinde birikmesine yol açabilir. Gereğinden yüksek hız ise basınç kaybını, gürültüyü ve kanal yüzeyindeki aşınmayı artırabilir.
Kanal tesisatında şu parçalar kullanılabilir:
- Düz kanal bölümleri
- Dirsekler
- Redüksiyonlar
- Branşman bağlantıları
- Ayar damperleri
- Esnek hortumlar
- Kontrol ve temizlik kapakları
- Flanş ve sızdırmazlık elemanları
- Askı ve taşıyıcı sistemler
Filtre Ünitesi
Filtre ünitesi, emilen havadaki kirleticilerin ayrıştırıldığı ana ekipmandır. Filtre türü, kirleticinin fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre seçilmelidir.
Kuru endüstriyel tozlarda kartuş filtreli sistemler, CNC makinelerinde meydana gelen yağ sisinde yağ buharı filtreleri, ince aerosollerde elektrostatik filtreler kullanılabilir. Kıvılcım taşıyan veya farklı risk özellikleri bulunan proseslerde uygun ön ayırıcılar ve yaş tip sistemler değerlendirilebilir.
Endüstriyel Fan
Fan, emiş sistemindeki negatif basıncı ve hava hareketini oluşturur. Fan seçilirken yalnızca hava debisi değil, sistemin toplam basınç kaybı da hesaplanmalıdır.
Kanal uzunluğu, dirsekler, filtre ünitesi, damperler ve esnek hortumlar hava akışına karşı direnç oluşturur. Fanın bu direnç altında gerekli hava miktarını sağlayabilmesi gerekir.
Kirletici Türüne Göre Hava Emiş Sistemleri
Fabrikalarda ortaya çıkan kirleticilerin özellikleri birbirinden farklıdır. Bu nedenle emiş ve filtreleme teknolojisi proses üzerinden belirlenmelidir.
| Kirletici veya uygulama | Kullanılabilecek sistem | Uygulamadaki amaç |
|---|---|---|
| Kaynak dumanı | Mobil veya merkezi duman emiş sistemi | Dumanı kaynak noktasında yakalamak |
| Kuru üretim tozu | Kartuş filtreli toz toplama sistemi | Tozları filtre yüzeyinde tutmak |
| CNC yağ sisi | Yağ buharı filtre ünitesi | Yağ aerosollerini havadan ayırmak |
| İnce duman ve aerosol | Elektrostatik filtre sistemi | İnce parçacıkları toplamak |
| İri üretim tozu | Siklon veya ön ayırıcı | Ana filtrenin kirletici yükünü azaltmak |
| Taşlama partikülleri | Prosese uygun kuru veya yaş sistem | Toz ve kıvılcımı kontrol etmek |
| Boya zerrecikleri | Boya ve sprey kabini filtresi | Boyanın ortama yayılmasını sınırlandırmak |
| Araç egzozu | Egzoz gazı emiş sistemi | Gazı egzoz çıkışından uzaklaştırmak |
| Yanıcı tozlar | ATEX şartlarına uygun sistem | Riskli proses ihtiyaçlarını karşılamak |
Lokal Fabrika Hava Emiş Sistemi
Lokal emiş sistemleri tek bir makineye veya çalışma noktasına hizmet eder. Mobil duman emme cihazları, makine üstü yağ buharı filtreleri ve tek makineye bağlanan toz toplama cihazları lokal uygulamalar arasında yer alır.
Lokal sistemler şu durumlarda tercih edilebilir:
- Üretim makinelerinin birbirinden uzak olması
- Çalışma noktalarının sık değişmesi
- Her makinenin farklı kirletici meydana getirmesi
- Merkezi kanal tesisatı için yeterli alan bulunmaması
- Makinelerin farklı zamanlarda çalışması
- Her ünitenin bağımsız kontrol edilmek istenmesi
Lokal cihazın makineye yakın yerleştirilmesi kanal mesafesini ve basınç kaybını azaltabilir. Buna karşılık her cihazın filtresi ve fanı ayrı olarak kontrol edilmelidir.
Merkezi Fabrika Hava Emiş Sistemi
Merkezi sistemlerde birden fazla makine ortak kanal ağına bağlanır. Kirli hava, merkezi filtre ünitesine taşınır ve aynı noktada temizlenir.
Çok sayıda benzer üretim makinesinin bulunduğu fabrikalarda merkezi sistem tercih edilebilir. Ancak her branşmanın ihtiyaç duyduğu hava miktarı ayrı hesaplanmalı ve damperlerle sistem dengelenmelidir.
Merkezi sistem planlanırken şu özellikler değerlendirilir:
- Toplam makine sayısı
- Aynı anda çalışan makineler
- Her makinenin hava ihtiyacı
- Ana kanal ve branşman çapları
- En uzak hattın basınç kaybı
- Filtre ünitesinin toplam kapasitesi
- Fanın çalışma noktası
- Otomasyon ihtiyacı
- Gelecekte eklenebilecek makineler
Mevcut sisteme hesap yapılmadan yeni makine eklenmesi, diğer emiş noktalarındaki kapasitenin düşmesine neden olabilir.
Hava Debisi Nasıl Belirlenir?
Hava debisi, sistemin belirli bir sürede taşıdığı hava miktarıdır. Gerekli debi, yalnızca fabrikanın toplam hacmine göre belirlenmez. Her kirletici kaynağı ayrı değerlendirilmelidir.
Hesaplamada şu değerler dikkate alınır:
- Emiş ağzının ölçüsü
- Davlumbazla kaynak arasındaki mesafe
- Kirleticinin çıkış hızı
- Duman veya tozun hareket yönü
- Ortamdaki çapraz hava akımları
- Makine kabinindeki açıklıklar
- Aynı anda çalışan emiş noktaları
- Kanal içerisinde gerekli taşıma hızı
Yetersiz hava debisi kirleticinin emiş alanından kaçmasına neden olabilir. Gereğinden yüksek debi ise enerji tüketimini, kanal gürültüsünü ve filtre yükünü artırabilir.
Temiz Hava Beslemesi ve Basınç Dengesi
Emiş sistemi fabrikadan hava uzaklaştırırken bunun yerine kontrollü temiz hava sağlanmalıdır. Yeterli hava girişi bulunmadığında üretim alanında aşırı negatif basınç meydana gelebilir.
Aşırı negatif basınç şu sorunları oluşturabilir:
- Kapıların zor açılması
- Dışarıdan kontrolsüz hava girişi
- Diğer bölümlerden kirli hava taşınması
- Emiş kapasitesinin değişmesi
- Isıtma ve soğutma dengesinin bozulması
- Üretim proseslerinin etkilenmesi
Temiz hava girişleri, kirleticiyi operatörün bulunduğu alana taşımayacak ve davlumbazın yakalama etkisini bozmayacak şekilde konumlandırılmalıdır.
Otomasyon ve Enerji Yönetimi
Fabrika hava emiş sistemlerinde kumanda panosu, fanlar, filtre temizleme mekanizmaları ve damperler ortak bir kontrol düzenine bağlanabilir.
Makine çalışmaya başladığında ilgili emiş hattının açılması sağlanabilir. Aktif makine sayısına göre fan hızı ayarlanarak sistemin yalnızca ihtiyaç duyulan kapasitede çalışması desteklenebilir.
Kullanılabilecek kontrol elemanları şunlardır:
- Elektrik kumanda panosu
- Motor koruma şalterleri
- Frekans konvertörü
- Fark basınç sensörü
- Filtre doluluk göstergesi
- Otomatik filtre temizleme kontrolü
- Motorlu damperler
- Acil durdurma ekipmanları
- Sıcaklık ve arıza sensörleri
Kurulum ve Devreye Alma
Montaj aşamasında kanal çaplarının projeye uygunluğu, askı sistemlerinin güvenliği ve bağlantıların sızdırmazlığı kontrol edilir. Filtre ünitesiyle fan, bakım yapılabilecek bir alana yerleştirilmelidir.
Devreye alma sırasında aşağıdaki kontroller gerçekleştirilir:
- Fan dönüş yönünün incelenmesi
- Motor akım değerlerinin ölçülmesi
- Kanal bağlantılarının kontrol edilmesi
- Emiş noktalarında hava hızı ölçülmesi
- Branşmanların damperlerle dengelenmesi
- Filtre fark basıncının kontrol edilmesi
- Otomatik temizleme sisteminin test edilmesi
- Ses ve titreşim seviyesinin incelenmesi
- Kirletici yakalama performansının gözlemlenmesi
Performans ölçümlerinin üretim aktifken yapılması, sistemin gerçek kirletici yükü altındaki çalışma durumunu gösterir.
Fabrika Hava Emiş Sisteminin Bakımı
Sistemin düzenli çalışabilmesi için filtreler, fanlar, hava kanalları ve atık toplama bölümleri periyodik olarak kontrol edilmelidir.
Filtre yüzeyindeki aşırı birikme sistem direncini artırabilir. Fan kanatlarında oluşan kir balans bozukluğuna ve titreşime neden olabilir. Kanal içerisindeki birikmeler ise hava geçiş kesitini daraltabilir.
Bakım kapsamında şu işlemler uygulanabilir:
- Filtre fark basıncının takip edilmesi
- Filtrelerin temizlenmesi veya değiştirilmesi
- Toz haznelerinin boşaltılması
- Yağ tahliye hatlarının kontrol edilmesi
- Kanal ve hortumlardaki kaçakların incelenmesi
- Fan, motor ve rulmanların kontrol edilmesi
- Damperlerin hareketinin test edilmesi
- Elektrik bağlantılarının gözden geçirilmesi
Sıkça Sorulan Sorular
Fabrika hava emiş sistemi hangi sektörlerde kullanılır?
Metal işleme, kaynak, talaşlı imalat, otomotiv, kompozit, boya, döküm ve araç bakım gibi üretim kaynaklı kirleticilerin bulunduğu sektörlerde kullanılabilir.
Her makineye ayrı emiş sistemi gerekir mi?
Her makineye ayrı cihaz kurulması zorunlu değildir. Benzer kirleticiler meydana getiren makineler uygun hesaplamalarla merkezi filtre sistemine bağlanabilir.
Lokal sistem mi merkezi sistem mi daha uygundur?
Az sayıdaki veya hareketli çalışma noktalarında lokal sistem tercih edilebilir. Çok sayıda benzer makinenin bulunduğu fabrikalarda merkezi sistem değerlendirilebilir.
Emiş performansı neden düşer?
Kirlenmiş filtre, kanal kaçağı, kapalı damper, hatalı fan seçimi veya emiş başlığının kaynaktan uzak olması performansı düşürebilir.
Filtreler ne sıklıkla değiştirilmelidir?
Değişim aralığı kirletici miktarına, çalışma süresine ve filtre türüne göre farklılık gösterir. Fark basınç değerleri ve fiziksel kontroller takip edilmelidir.
Mevcut sisteme yeni makine bağlanabilir mi?
Fan, filtre ve kanal kapasitesi yeterliyse bağlantı yapılabilir. Yeni makine eklenmeden önce toplam hava debisi ve basınç kaybı hesabı güncellenmelidir.
Filtrelenen hava fabrikaya geri verilebilir mi?
Bu karar kirleticinin türüne, filtreleme seviyesine ve uygulamanın teknik gerekliliklerine göre verilmelidir. Her proseste havanın iç ortama geri verilmesi uygun olmayabilir.
Büyük fan daha iyi emiş sağlar mı?
Fan, sistemin ihtiyaç duyduğu debi ve basınca göre seçilmelidir. Gereğinden büyük fan enerji tüketimi, gürültü ve filtre yükü oluşturabilir.
Sistem üretim devam ederken kurulabilir mi?
Saha ve iş güvenliği şartları uygunsa montaj bölümlere ayrılabilir. Bazı bağlantılar ve devreye alma testleri için planlı üretim duruşu gerekebilir.
ATEX özellikli sistem ne zaman gerekir?
Yanıcı toz veya patlayıcı atmosfer oluşma ihtimali bulunan proseslerde risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Ekipmanlar alanın teknik şartlarına göre belirlenmelidir.
Filtarm Fabrika Hava Emiş Sistemi Hizmeti
Filtarm, fabrikalarda oluşan toz, duman, yağ buharı ve farklı proses kirleticilerinin kaynağında yakalanması için işletmeye özel sistemler hazırlamaktadır. Saha incelemesinde makineler, kirletici kaynakları, çalışma yoğunluğu ve mevcut tesis yerleşimi değerlendirilmektedir.
Filtarm’ın çözüm kapsamı içerisinde kartuş filtreli toz toplama sistemleri, mobil kaynak dumanı emiş cihazları, mafsallı emiş kolları, yağ buharı filtre üniteleri, elektrostatik filtreler, yüksek vakum sistemleri, yaş tip separatörler, boya kabinleri ve egzoz emiş ekipmanları bulunmaktadır.
İstanbul Esenler Giyimkent merkezli Filtarm, Türkiye genelindeki sanayi kuruluşlarına keşif, projelendirme, imalat, montaj ve devreye alma hizmetleri sunmaktadır. Böylece emiş ağzı, kanal hattı, filtre ünitesi ve fan aynı mühendislik verileri üzerinden hazırlanabilmektedir.
Üretim Alanına Uygun Emiş Altyapısı
Fabrika hava emiş sisteminden beklenen performans, kirleticinin doğru noktadan yakalanmasına ve sistem bileşenlerinin dengeli çalışmasına bağlıdır. En yüksek kapasiteli cihaz yerine üretimin gerçek ihtiyacına uygun emiş ve filtreleme düzeni kurulmalıdır.
Filtarm tarafından gerçekleştirilen saha incelemesiyle mevcut üretim şartları ve gelecekteki kapasite planları birlikte değerlendirilebilir. Böylece üretim alanındaki kirli havayı kontrollü biçimde yöneten, bakım yapılabilir ve uzun süre kullanılabilecek bir fabrika hava emiş sistemi oluşturulabilir.
