Fabrika Hava Temizleme Sistemi 0 212 438 72 96
Fabrika hava temizleme sistemi, üretim ortamında oluşan toz, duman, yağ sisi, aerosol ve diğer hava kirleticilerinin kontrollü şekilde toplanması ve filtrelenmesi için kullanılan kapsamlı bir endüstriyel çözümdür. Sistem; yalnızca bir filtre cihazından değil, kirletici kaynağının belirlenmesinden emiş tesisatına, hava kanallarından otomasyona kadar birbiriyle uyumlu bileşenlerden oluşur.
Fabrikalarda hava kirliliğinin türü yapılan üretime göre değişir. Kaynak atölyesinde metal dumanı, CNC bölümünde yağ buharı, zımparalama alanında ince toz, boya uygulamasında ise boya zerrecikleri ve proses buharları ortaya çıkabilir. Bu nedenle bütün fabrikalara aynı hava temizleme cihazının kurulması beklenen performansı sağlamaz.
Filtarm, İstanbul Esenler Giyimkent merkezinden Türkiye genelindeki işletmeler için üretime özel fabrika hava temizleme sistemleri geliştirir. Proje kapsamında kirleticinin özelliği, üretim kapasitesi, çalışma saatleri, tesis yerleşimi ve bakım şartları birlikte değerlendirilir.
Fabrika Hava Temizleme Sistemi
Fabrika hava temizleme sistemi, kirli havanın belirli noktalardan alınmasını, filtrelenmesini ve kontrollü biçimde tahliye edilmesini sağlayan mühendislik uygulamasıdır. Bazı projelerde lokal emiş üniteleri kullanılırken geniş tesislerde merkezi kanal sistemleri kurulabilir.
Sistemin temel amacı, kirleticinin çalışma alanına yayılmasını sınırlandırmaktır. Bunun için emiş ağzının kirletici kaynağına yakın yerleştirilmesi gerekir. Kirli hava filtre ünitesine ulaştıktan sonra kirletici parçacıklar filtre yüzeyinde tutulur. Filtrelenen hava, uygulamanın şartlarına göre dış ortama veya uygun kontroller sağlandığında yeniden fabrika içine yönlendirilebilir.
Hava Temizleme Sisteminin Bölümleri
- Lokal emiş kolları ve davlumbazlar
- Makine bağlantıları
- Hava kanalları ve bağlantı parçaları
- Ön ayırıcılar
- Ana filtre ünitesi
- Endüstriyel fan
- Gaz veya koku için ek filtre kademeleri
- Atık toplama haznesi
- Elektrik ve otomasyon sistemi
- Baca ve temiz hava tahliye hattı
Fabrikalarda Temiz Hava Neden Önemlidir?
Üretim ortamındaki kirleticiler yalnızca çalışanların bulunduğu havayı etkilemez. İnce tozlar ürünlerin üzerine yerleşebilir, yağ sisi zemin ve makine yüzeylerinde tabaka oluşturabilir, kaynak dumanı ise tesisin farklı bölümlerine taşınabilir. Bu durum üretim düzeni ve bakım süreçleri açısından ek yük oluşturur.
Hava temizleme sistemleri, kirleticileri oluşum noktasında veya belirlenen toplama bölgelerinde kontrol altına alır. Böylece fabrikanın tamamına yayılan kirliliğin azaltılması hedeflenir.
İşletme Açısından Sağladığı Avantajlar
- Daha temiz ve düzenli çalışma ortamı oluşturur.
- Makine ve elektrik ekipmanlarının kirlenmesini azaltır.
- Ürün yüzeylerinin tozdan etkilenmesini sınırlar.
- Temizlik çalışmalarını kolaylaştırır.
- Duman ve sis nedeniyle oluşan görüş kaybını azaltır.
- Çevreye kontrolsüz kirli hava verilmesini önlemeye yardımcı olur.
- Lokal ve merkezi çözüm seçenekleri sağlar.
- Üretim prosesinin sürdürülebilirliğini destekler.
Kirletici Türüne Göre Hava Temizleme Çözümleri
Hava temizleme sistemi seçiminde en önemli kriter kirleticinin türüdür. Kuru toz için kullanılan filtre, yağ sisinde veya boya zerreciklerinde aynı performansı göstermez.
| Kirletici türü | Yaygın kaynak | Kullanılabilecek çözüm |
|---|---|---|
| Kuru ince toz | Zımparalama, dolum, karıştırma | Kartuş veya torba filtre |
| Kaynak dumanı | Manuel ve robotik kaynak | Duman emiş ve yüksek verimli filtre |
| Yağ sisi | CNC ve talaşlı imalat | Mekanik veya elektrostatik yağ filtresi |
| Metal partikülü | Kesme ve taşlama | Ön ayırıcılı toz toplama |
| Boya zerreciği | Yaş boya uygulaması | Boya kabini ve kademeli filtre |
| Talaş ve lif | Ahşap işleme | Merkezi talaş toplama sistemi |
| Gaz ve koku | Kimyasal prosesler | Prosese uygun adsorpsiyon veya arıtma |
| Sıcak duman | Döküm ve ısıl işlem | Davlumbazlı yüksek kapasiteli emiş |
Toz Filtreleme Sistemleri
Tozlu üretim alanlarında davlumbaz veya makine bağlantısıyla yakalanan hava, kartuş ya da torba filtreli ünitelere taşınabilir. Filtre yüzeyinde biriken tozun düzenli temizlenmesi gerekir.
Filtarm’ın kartuş filtreli toz toplama çözümleri; kompakt yapı, geniş filtre yüzeyi ve otomatik temizleme gibi özelliklerle farklı üretim hatlarına uyarlanabilir. Tozun aşındırıcı veya yanıcı olması durumunda gövde yapısı ve güvenlik bileşenleri ayrıca değerlendirilir.
Ön Ayırıcı Kullanımı
İri parçacıklar, sıcak malzemeler veya kıvılcımlar doğrudan ana filtreye gönderilmemelidir. Siklon, çöktürme bölmesi ya da kıvılcım tutucu kullanılarak ana filtrenin korunması sağlanabilir.
Duman Temizleme Sistemleri
Kaynak ve termal kesim proseslerinde oluşan duman çok ince parçacıklar içerebilir. Dumanın genel ortama yayıldıktan sonra filtrelenmesi yerine kaynağa yakın emiş yapılması daha etkili olur.
Manuel kaynak istasyonlarında mafsallı emiş kolları, değişken alanlarda mobil duman emiş üniteleri, robotik hücrelerde ise davlumbaz veya kapalı kabin uygulamaları kullanılabilir. Çok sayıda istasyon ortak bir merkezi sisteme bağlanabilir.
Mobil Duman ve Toz Emiş Üniteleri
Mobil üniteler, sabit kanal tesisatı kurmanın uygun olmadığı veya çalışma noktasının değiştiği alanlarda kullanılabilir. Ünitenin emiş kolu duman kaynağına yönlendirilir. Filtrelenen hava, cihazın tasarımına ve uygulama şartlarına göre kontrollü biçimde ortama verilebilir.
Yağ Buharı ve Yağ Sisi Filtreleme
CNC tezgâhlarında kullanılan kesme yağları ve emülsiyonlar, işlem sıcaklığı ve yüksek devir etkisiyle havaya çok küçük damlacıklar halinde karışabilir. Yağ sisi kontrol edilmediğinde makine çevresine yayılarak yüzeylerde kaygan ve yapışkan bir tabaka oluşturabilir.
Filtarm’ın yağ buharı ve yağ sisi uygulamalarında değerlendirdiği Clean Air, Hyper Oil, Ar Motif ve Antares çözümleri, proses ihtiyacına göre farklı kapasitelerde ele alınabilir. Sistem seçilirken kullanılan sıvının türü, tezgâh hacmi, çalışma süresi ve oluşan aerosol yoğunluğu incelenir.
Mekanik Yağ Sisi Filtreleri
Mekanik sistemlerde yağ damlacıkları farklı filtre kademelerinde tutulur. Birleşen damlacıklar drenaj bölümüne yönlendirilerek kontrollü şekilde toplanabilir. Filtrelerin kademeli yapısı, ana filtrenin yükünü azaltmaya yardımcı olur.
Elektrostatik Filtreler
Elektrostatik sistemlerde hava içerisindeki parçacıklar elektriksel olarak yüklenir ve kolektör yüzeylerinde tutulur. Uygulamanın özelliklerine bağlı olarak yoğun yağ sisi bulunan alanlarda değerlendirilebilir. Kolektör hücrelerinin düzenli temizlenmesi performans açısından önemlidir.
Boya ve Yüzey İşlem Alanları
Boya uygulamalarında oluşan kirleticiler, kuru üretim tozlarından farklı özellik gösterir. Boya zerrecikleri yapışkan olabilir ve uygun olmayan filtreleri kısa sürede tıkayabilir. Yaş boya kabinlerinde hava akış yönü, filtre kademeleri ve tahliye hattı birlikte tasarlanmalıdır.
Filtarm tarafından geliştirilecek boya kabini ve emiş çözümlerinde çalışma alanının ölçüleri, kullanılan boya türü ve uygulama yöntemi dikkate alınır. Gaz ve solvent kontrolü gerekiyorsa yalnızca partikül filtrasyonunun yeterli olmayacağı göz önünde bulundurulur.
Yüksek Vakumlu Temizleme ve Emiş Sistemleri
Yüksek vakum sistemleri, el aletleri veya dar çaplı hortum bağlantıları üzerinden kirleticiyi doğrudan işlem noktasından toplar. Taşlama, zımparalama ve yüzey temizleme uygulamalarında kullanılabilir.
Merkezi yüksek vakum sistemleri, üretim emişinin yanında fabrika içi endüstriyel temizlik için de projelendirilebilir. Zemindeki tozun basınçlı havayla dağıtılması yerine vakumla toplanması, tozun yeniden havaya karışmasını sınırlar.
Lokal ve Merkezi Hava Temizleme Sistemleri
Lokal sistemler belirli bir makineye veya çalışma noktasına hizmet eder. Kurulumları daha sınırlı alan gerektirebilir ve bağımsız olarak çalıştırılabilir. Merkezi sistemler ise çok sayıda kaynağı ortak filtre ünitesinde toplar.
| Değerlendirme ölçütü | Lokal sistem | Merkezi sistem |
|---|---|---|
| Hizmet verilen nokta | Bir veya birkaç kaynak | Çok sayıda üretim noktası |
| Taşınabilirlik | Mobil seçenek bulunabilir | Genellikle sabittir |
| Kanal ihtiyacı | Az veya kısa | Geniş kanal ağı |
| Kontrol şekli | Bağımsız çalıştırma | Merkezi otomasyon |
| Kapasite geliştirme | Yeni cihaz eklenebilir | Modüler proje gerekebilir |
| Uygun işletme | Küçük ve değişken alanlar | Geniş ve düzenli üretim hatları |
Doğru seçim yalnızca fabrika büyüklüğüne göre yapılmaz. Kirleticilerin birbirleriyle uyumu da önemlidir. Reaksiyon riski bulunan veya farklı filtre gerektiren kirleticiler aynı kanalda birleştirilmemelidir.
Fabrika Hava Temizleme Sistemi Projelendirme
Hava temizleme sistemi projelendirilirken üretim sahasının tamamı değerlendirilmelidir. Bir bölümde kurulan yüksek kapasiteli emiş sistemi, yeterli taze hava sağlanmadığında fabrika içinde aşırı negatif basınç oluşturabilir.
Saha ve Proses Analizi
Makineler, kirletici kaynakları, çalışma saatleri ve personel konumları belirlenir. Kirleticinin gözle görülmeyen bileşenleri için kullanılan hammaddeler ve proses bilgileri incelenir.
Emiş Yönteminin Belirlenmesi
Kirleticinin kaynağa yakın yakalanması önceliklidir. Makine kapatması, mafsallı kol, yarıklı emiş, masa altı emiş veya üst davlumbaz gibi yöntemlerden uygun olanı seçilir.
Debi ve Basınç Hesabı
Her emiş noktası için gerekli hava miktarı hesaplanır. Kanal, filtre ve ekipmanlardaki basınç kayıpları belirlenerek fan seçilir. Filtrenin kullanım sırasında oluşturacağı değişken direnç dikkate alınır.
Filtrasyon Kademelerinin Seçilmesi
Kirleticinin parçacık boyutu ve yapısına göre ön filtre, ana filtre ve son filtre kademeleri oluşturulur. Gaz veya koku kontrolü gerekiyorsa ayrı arıtma bileşenleri projeye dahil edilir.
Taze Hava Dengesi
Dışarı atılan havanın yerine kontrollü taze hava alınması gerekir. Aksi halde kapıların açılması zorlaşabilir, bina içindeki prosesler etkilenebilir ve istenmeyen noktalardan hava girişi oluşabilir.
Otomasyon ve Enerji Yönetimi
Fabrika hava temizleme sistemleri, üretim makineleriyle haberleşecek şekilde otomatik çalıştırılabilir. Makine devreye girdiğinde ilgili damper açılır, fan kapasitesi ihtiyaca göre yükselir. Üretim durduğunda hat kapatılarak gereksiz hava taşınması önlenir.
Filtre basınç farkı, fan çalışma durumu ve hazne doluluğu kontrol sisteminden izlenebilir. Bu veriler bakım zamanının belirlenmesini kolaylaştırır.
Güvenlik Kriterleri
Yanıcı veya patlayıcı özellik gösterebilen tozların bulunduğu işletmelerde standart hava temizleme sistemi kullanılmamalıdır. ATEX değerlendirmesi, patlama tahliyesi, izolasyon, topraklama ve Ex-Proof ekipman ihtiyacı proses riskine göre belirlenmelidir.
Sıcak parçacık ve kıvılcım bulunan uygulamalarda yangın riski ayrıca incelenir. Birbiriyle reaksiyona girebilecek malzemelerin aynı filtre ünitesinde toplanmasından kaçınılır.
Montaj ve Devreye Alma
Filtarm tarafından gerçekleştirilen uygulamalarda projelendirme, imalat ve montaj süreçlerinin birbirine uyumlu olması hedeflenir. Kanal güzergâhları üretimi engellemeyecek ve bakım noktalarına erişim sağlayacak biçimde düzenlenir.
Devreye alma sırasında emiş debileri ölçülür, filtre ve fanın çalışma değerleri kontrol edilir. Otomatik temizleme, damper ve sensörlerin doğru çalıştığı doğrulanır. Gerekli noktalarda hava dengelemesi yapılır.
Bakım ve İşletme Sürekliliği
Filtreleme sistemleri düzenli bakım gerektirir. Filtreler zamanında temizlenmediğinde veya değiştirilmediğinde hava akışı azalabilir. Fan daha yüksek yükte çalışabilir ve enerji tüketimi artabilir.
Bakım Planında Bulunması Gerekenler
- Filtre basınç farkının takibi
- Filtre elemanlarının kontrolü
- Hazne ve atık toplama ekipmanlarının boşaltılması
- Fan ve motor bakımı
- Kanal kaçaklarının incelenmesi
- Damper ve otomasyon kontrolleri
- Basınçlı hava temizleme donanımının testi
- Yağ filtrelerinde drenaj kontrolü
- Elektrostatik hücrelerin temizliği
- Güvenlik ekipmanlarının periyodik kontrolü
Sıkça Sorulan Sorular
Fabrika hava temizleme sistemi ile hava emiş sistemi arasındaki fark nedir?
Hava emiş sistemi kirli havanın kaynağından alınmasına odaklanır. Hava temizleme sistemi ise emiş, taşıma, filtrasyon ve temiz hava tahliyesinin tamamını kapsayan daha geniş bir çözümdür.
Tek bir filtre bütün fabrika için yeterli olur mu?
Her zaman yeterli olmaz. Farklı bölümlerde toz, duman ve yağ sisi gibi farklı kirleticiler oluşuyorsa ayrı filtreleme teknolojileri gerekebilir.
Hava temizleme sistemi kötü kokuyu giderir mi?
Partikül filtreleri kokuyu doğrudan gidermez. Kokuya neden olan gazlar için aktif karbon veya prosese özel arıtma sistemleri kullanılmalıdır.
Fabrika hava temizleme cihazı nereye kurulmalıdır?
Ekipman; kanal mesafesi, bakım erişimi, gürültü, dış ortam şartları ve tahliye noktası dikkate alınarak yerleştirilir. Bazı cihazlar makine üzerine, bazı sistemler fabrika dışına kurulabilir.
Filtrelenen hava yeniden kullanılabilir mi?
Kirleticinin türü ve filtreleme seviyesi uygun olduğunda değerlendirilebilir. Gaz, koku veya tehlikeli bileşenlerin tam olarak kontrol edilemediği uygulamalarda hava dışarı atılmalıdır.
Mevcut fabrikanın hava kalitesi nasıl iyileştirilir?
Öncelikle kirletici kaynakları belirlenir. Mevcut emiş noktaları, kanal hatları ve filtre performansı ölçülür. Gerekirse lokal emişler eklenir veya merkezi sistem yeniden dengelenir.
Sistem kapasitesi fabrika metrekaresine göre mi hesaplanır?
Yalnızca metrekare yeterli değildir. Makine sayısı, kirletici türü, davlumbaz ölçüsü, çalışma süresi ve eş zamanlı kullanım oranı hesaplamaya dahil edilir.
Hava temizleme sistemi ne sıklıkta bakıma alınır?
Bakım aralığı çalışma yoğunluğu ve filtre türüne göre değişir. Basınç farkı, emiş performansı ve ekipman durumu düzenli takip edilerek işletmeye özel bakım planı hazırlanmalıdır.
Filtarm ile Daha Kontrollü Üretim Ortamları
Filtarm, İstanbul Esenler Giyimkent merkezli mühendislik ve üretim yaklaşımıyla Türkiye genelindeki sanayi tesislerine fabrika hava temizleme sistemi hizmeti verir. Toz toplama, duman emiş, yağ sisi filtreleme, yüksek vakum, boya kabini, ıslak ayırıcı ve özel proses çözümleri işletme ihtiyacına göre projelendirilir.
Saha keşfinden devreye almaya kadar yürütülen çalışmalarda sistem kapasitesi, enerji kullanımı, bakım kolaylığı ve üretim düzeni birlikte ele alınır. Doğru filtre teknolojisinin doğru emiş tasarımıyla birleştirilmesi, fabrika havasının kontrol altında tutulmasına ve ekipmanların uzun süre verimli çalışmasına katkı sağlar.
